[Featuring Jana Utthan Public Library recently opened in Tansen Palpa, a young enthusiastic library custodian and social activist Raju Rasali tells the stories behind opening of the public library.]

जन उत्थान सामुदायिक पुस्तकालयको परिचय

राजु रसाली/पाल्पा

नेपाली समाजमा विद्यमान अन्धविश्वास, कुरीति तथा जातीय विभेद जस्ता सामाजिक कुसंस्कारका विरुद्ध मानव अधिकार प्रदत्त र समतामुलक समाज निमार्ण्र्ाा लागि सञ्चार, प्रकाशन, अनुसन्धान र जन-वकालतका माध्यमबाट जनचेतना जगाउदै आर्थिक तथा सामाजिक उत्थान गर्ने उद्देश्यले २०५१ सालमा गठन भई २०५२ सालमा जनउत्थान प्रतिष्ठान गठन गरिएको थियो । प्रतिष्ठानले आफ्नो स्थापना कालदेखि नै जनउत्थान मासिक पत्रिका मार्फ जनचेतना जगाउने दलित हकहितका लागि जनवकालत गर्ने लघुवित्त कार्यक्रम मार्फ दलित तथा पिछडिएका समुदायको सीप र श्रमलाई व्यावसायिक बनाउदै जाने लगायतका विभिन्न कार्यहरु देशका विभिन्न स्थानहरुमा गदै आएको छ । यसका साथै नेपालको दलित सवाललाई संयुक्त राष्ट्रसंघ लगायत विभिन्न अन्तराष्ट्रिय मञ्च सम्म पुर्याउन जनउत्थान प्रतिष्ठान अग्रस्थानमा रहेको छ ।

जनआन्दोलन-२ मा लोकतान्त्रिक पक्षमा मत जुटाउने, मानवअधिकार हनन्को अनुगमन गर्ने र नागरिक समाजलाई परिचालन गर्ने कार्यमा सक्रिय रुपमा प्रतिष्ठान संलग्न रहयो । प्रतिष्ठानले गरेका यी सबै कामको मुल्याङ्कन गदै हालै संयुक्त राष्ट्रसंघले आर्थिक तथा सामजिक परिषद्ले Eco-soc status मा प्रतिष्ठानलाई आवद्ध गरेको छ । जनउत्थानले आफ्नो कार्यक्षेत्र विस्तार गर्ने सिलशिलामा विभिन्न स्थानमा कार्यालय खोल्दै जाने रणनीति अनुरुप नेपालकै ऐतिहासिक रुपमा शिक्षित मानिएको र पर्यटकीय जिल्ला पाल्पाको तानसेनमा जनउत्थान सामुदायीक पुस्तकालय स्थापना गरेको छ । वि.स.२०६३ साल ११ महिना ३० गते तानसेनमा जनउत्थान सामुदायीक पुस्तकालय स्थापना भएको हो ।

जनउत्थान प्रतिष्ठानका संस्थापक अध्यक्ष मान बहादुर वि.के को योजना अनुरुप क्यानाडाबाट डा. द्रोण प्रकाश रसालीले पठाउनु भएको रु ५ हजार बीजन-सहयोग (Seed Money) बाट पुस्तकालयको सुरुवात गरिएको थियो । जनउत्थान सामुदायीक पुस्तकालयमा विद्यार्थी, सरकारी कार्यालयका कर्मचारी, मानवअधिकारकर्मी, पत्रकार र कानुन व्यवस्ाायीहरु सहित दिनमा २५/३० जनाको आगमन हुन्छ ।

पाल्पाको तानसेनमा पुरानो धवलपुस्तकालय पनि छ तर त्यो बन्द छ । त्यसकारण जनउथान सामुदायीक पुस्तकालय चर्चामा रहेको छ । सर्वसाधारण जनताहरुको लागि स्थापना भएको पुस्तकालयलाई सहयोग गर्ने क्रममा काठमाडौबाट हिरा विश्वकर्माले रु ५ हजार सहयोग गर्नु भएको छ भने उपेक्षित दलित विकास समिति पाल्पाबाट पुस्तकालयलाई १० हजारको सामान सहयोग भएको छ । त्यसै गरि पुस्तकालयलाई New Delhi बाट सुरेश गहदराज सहितका साथीहरुले केहि पुस्तकहरु पठाईदिनु भएको छ ।

पुस्तकालयलाई आर्थिक सहयोग गर्ने र पुस्तकहरु पर्ठाई सहयोग गर्ने सम्पूण प्रति जनउत्थान प्रतिष्ठान र जनउत्थान सामुदायीक पुस्तकालयकोतर्फबाट धन्यवाद दिन चाहन्छौ ।

साथै पुस्तकालयमा भ्रमण तथा सहयोगकोलागि सम्पूण महानुभावहरुलाई हार्दिक अनुरोध गर्दछौ ।