संस्कृत विद्यालयमा दलित धेरै

सन्तोष पोखरेल

भानु -तनहु“, वैशाख २७ - बाहुनले मात्र संस्कृत पढ्छन् भन्ने मान्यता यहा“को संस्कृत विद्यालयमा तोडिएको छ । भानुस्थित भानु संस्कृत माविमा ब्राह्मणभन्दा धेरै दलित र जनजाति छन् । यसमा पनि अधिकांश विद्याथी छात्रा हुन् ।

दस कक्षासम्म पढाइ हुने विद्यालयमा ब्राह्मणबाहेक अन्य जातिका विद्यार्थी दोब्बर छन् । छात्रा पनि बढी छन् ।

प्रधानाध्यापक सुधीरकुमार झाका अनुसार विद्यालयका करिब ३ सय ५० व्ािद्यार्थीमध्ये २ सय ५० दलित, जनजातिलगायत छन् । दलित-जनजातिमध्ये आधीभन्दा बढी

छात्रा छन् ।

१९९९ सालमा स्थापित विद्यालयमा ६ देखि ८ कक्षासम्म संस्कृत विषय अनिवार्य छ । ९ र १० कक्षामा भने ऐच्छिक बनाइएको छ । गत वर्षेखि मावि तहमा अर्थशास्त्रलाई ऐच्छिक विषयका रूपमा थप गरेपछि संस्कृत पनि ऐच्छिक बनेको प्रधानाध्यापक झाले बताए ।

झाका अनुसार अर्थशास्त्र थपेपछि मावि तहमा संस्कृत पढ्नेको संख्या घट्दो छ । र्’अर्थश्ाास्त्र राख्नुअघि बाध्य भएर संस्कृतलाई ऐच्छिक बनाउनुपथ्र्यो’ उनले भने, र्’अर्थशास्त्र पढ्न पाएपछि संस्कृत पढ्ने घटेका छन् ।’ एसएलसीमा अन्य विद्यालयस“ग प्रतिस्पर्धा गर्नुर्ुपर्ने भएकाले अर्थशास्त्र थपेको

उनले बताए ।

परम्परागत रूपमा बाहुनले पढ्ने विषय अन्य समुदायका सदस्यले पढ्दा अनौठो लागे पनि अहिले सामान्य ह“ुदै गएको उनले बताए । ‘संस्कृतको जगर्ेना गर्नुर्ुपर्ने हुन थालेको छ,’ झाले भने, ‘बाहुनले जस्तै दलित र जनजाति विद्यार्थीले एकैछिनमा कविता लेख्न सक्ने भएका छन् ।’

कक्षा आठका अमृत विकले बाहुनसहित सबैले आफ्नो इच्छाअनुसार विषय रोज्न पाउनुपर्ने बताए ।

‘पहिले पहिले स्वस्थानीका श्लोक पढ्नसमेत मुस्किल हुन्थ्यो, अहिले सरर पढ्न सकिन्छ,’ उनले भने, ‘नेपाली भाषालाई सजिलो र सरल बनाउन यसले मद्दत गरेको छ ।’ संस्कृत विषय पढ्दैमा कुनै फरक नपरेको ८ कक्षाकी करुणा विकले बताइन् । अरूको भन्दा फरक विषय पढ्दाको आनन्द बेग्लै हुने उनको भनाइ छ । ‘संस्कृत ज्ञानको भण्डार हो यसलाई बचाइराख्नुर्ुपर्छ,’ उनले भनिन् ।

संस्कृतलाई टपरी विद्या भनेर हेला गरे पनि यसले नेपाली भाषालाई शुद्ध बनाउने संस्कृतका शिक्षक हरिभक्त ढकालले बताए । समयअनुसार परिवर्तन हुने भन्दैमा संस्कृतलाई पनि भुल्न नहुने उनको तर्क छ ।

Source: ekantipur.com Posted on: 2008-05-09 19:31:07